جیلبێرت مۆریس
پێشکەوتنی زیرەکی دەستکرد پێدەچێت گەشەی هەلی کار سنووردار بکات. چین چۆن دەبێت ڕووبەڕووی ئەم تەحەدایە ببێتەوە؟
بۆ دەستپێکردن، چین دەتوانێت سوود لە گەشەسەندنی شانازی نیشتمانی چینی وەربگرێت بۆ بەرزکردنەوەی بەکارهێنانی بەرهەمە چینییەکان، کە لە بەرامبەردا دەبێتە هۆی بەرەوپێشبردنی داهێنان و گەشەپێدانی کوالیتی بەرز. لەگەڵ کارە ناتەقلیدیەکان، وەک پەرەپێدانی پەروەردەی ئۆنلاین، بۆ ئەوەی بە پلەی یەکەم سوود بەو کۆمەڵگایانە بگەیەنن کە لە ناوچە دوورەکانی چین دەژین بەڵام خەڵکیش لە سەرانسەری جیهان، ئەمە توانای بەرزکردنەوەی پێشکەوتنی تەکنەلۆژیای وڵاتەکەی هەیە،سیستەمی سیاسی چین بە بڕیاردانی کارامە دەناسرێتەوە، کە دەتوانێت یارمەتیدەر بێت بۆ چارەسەرکردنی باشتری کێشەکان،ئەفریقا، ئەمریکای لاتین، کاریبی و هیندستان پێویستیان بە چارەسەری ستانداردی ژیانی کەم کاربۆن و کەم تێچووی هەیە، کە چین پێشتر درکی پێکردووە. کۆی خواستی کاریگەر بۆ خانووبەرە بە تەنیا لە سەرانسەری جیهاندا بەهای یەک تریلیۆن دۆلارە، کە بە لەبەرچاوگرتنی توانای بەرهەمهێنانی، بەرژەوەندییە بازرگانییەکانی، خاڵەکانی نرخ و دەستپێشخەری پشتێن و ڕێگا، چین دەتوانێت دابینی بکات. هیچ پڕوپاگەندەیەک ناتوانێت ئەم ڕاستییە بگۆڕێت. لە ڕاستیدا چین دەتوانێت یارمەتی کەمکردنەوەی "شوێنپێی کاربۆنی جیهانی" بدات تەنانەت لە کاتێکدا کە مامەڵە لەگەڵ هەژاری جیهانی و خواستی نیشتەجێبوون دەکات
چین دەتوانێت بازرگانی بە هاوبەشی لەگەڵ نێودەوڵەتیکردن و ئاڵوگۆڕی کولتووری بچێنێت. دروستکردنی "شارە جیهانییە کارگێڕییەکان" ڕێگەیەکی کاریگەرە بۆ بانگهێشتکردنی بیانییەکان بۆ گەشتکردن و کارکردن لە چین، هەروەها ئامرازێکە بۆ هەڵمژینی هاوردەکردنی شوێنەوارە کولتوورییەکان
جگە لەوەش نابێت ڕێگە بدرێت سەرکەوتنی چین لە بەرەی پەروەردەدا بەفیڕۆ بچێت. پێشکەوتنی پەروەردە، و زانست و تەکنەلۆجیا دەتوانرێت کەڵک وەربگیرێت بۆ ئاسانکاری دەیان ساڵەی گەشەسەندنی ئابووری و کولتووری
ڕێبازی چین بۆ داهێنان، بەڕێوەبردنی سیستەمی کۆمەڵایەتی، تەکنەلۆژیای کارگە و تاقیگەی شارەکانی داهێنان دەتوانێت ببێتە مەنهەجێک بۆ پێشخستنی گەشەپێدانی داهاتوو.بە سەرنجدان بەوەی کە چین دەستپێشخەری پشتێن و ڕێگا بەکارناهێنێت بۆ دەستوەردان لە کاروباری ناوخۆیی وڵاتانی دیکە، گەلانی ئەفریقا دەتوانن دیدگایەک بۆ باشترکردنی داهاتووی کیشوەرەکە پەرەپێبدەن، بە لابردنی بەربەستە بازرگانییە ناوخۆییەکان لە هەمان کاتدا مەرجی ڕێککەوتنی وریا - کە مالیزیا نیشانی داوە دەتوانرێت ئەنجام بدرێت. هەروەها چین ڕەنگە لە دەرەوەی پەرەپێدانی ژێرخانی ئابووری درێژ بکاتەوە بۆ دڵنیابوون لە کاریگەرییە ئەرێنییە قووڵەکان و فراوانترەکان، هەروەها مۆدێلی "شاری بازرگانی نێودەوڵەتی یو" لە ناوچەکانی بەرهەمهێنانی سووک بەکاربهێنێت بۆ پێکهێنانەوەی بژاردەکانی بازرگانی و گەشەپێدان، کە دەرفەتێکی یەک تریلیۆن دۆلارە بۆ گەنجترین خەڵکی جیهان لە ئەفریقا، ئەمریکای لاتین، کاریبی و تەنانەت هیندستان،جگە لەوەش چین لە بواری گەشتیاریدا ئاستێکی کەمی هەیە. لە ساڵی ٢٠٢٤دا، فەرەنسا زیاتر لە ١٠٠ ملیۆن سەردانی کەسی تۆمارکردووە — بە بەراورد، چین تەنها نزیکەی ٦٠ ملیۆن سەردانی کەسی بیانی تۆمارکردووە. لەم ڕووەوە، میوانداری نەریتی چینی و ڕێوڕەسمە (نابازرگانییەکان) دەتوانن دەرگای زیاتری دەرفەت لە گەشتیاریدا بکەنەوە، کە ئەمەش لەگەڵ گەشەسەندنی بەرژەوەندییە کولتوورییەکان لەنێو گەشتیاراندا هاوتەریب دەبێت.
چەمکی کۆمەڵگەیەک کە داهاتوویەکی هاوبەشی هەبێت بۆ مرۆڤایەتی، تیشک دەخاتە سەر پێداویستییەکانی خەڵک لە سەرانسەری جیهان. دیدگا و کۆشش و دەستکەوتەکانی پێشخستنی گەنجبوونەوەی نیشتمانی چین بە تەواوی لەگەڵ داواکاری گەنجانی جیهانی گەشەسەندوودا دەگونجێت،ئەو وەبەرهێنانانەی ئەمریکا و وڵاتانی تری ڕۆژئاوا لە وڵاتانی تازەپێگەیشتودا کردوویانە، ئیستغلال و دەرهێنان بووە. پرسیارەکە ئەوەیە ئایا وڵاتانی جیهان کە لە مێژە پشتگوێ خراوە و خراپ بەکارهێنراون، دەتوانن ئێستا بە ئیمتیازەکانی هاوتەریبدا بچنەوە بۆ ئەوەی گرێبەستی وریا بە ئامانجە پێوانەکراوەکان و بەپێی تواناکانیان بکەن،کیشۆر مەحبوبانی، زانا و دیپلۆماتکاری پێشووی سەنگافورەیی ڕایگەیاندووە، پێویستە بیرمەندان و دیپلۆماتکاران و ستراتیژیستەکانی جدی، گەشەسەندنی چین وەک تەماشایەکی گەورەی داهێنان و داهێنان و شارەزایی مرۆڤ ببینن. بنەمایەکی چینی هەیە بە ناوی تیانکسیا کە لە کاتی گواستنەوە لە شانگ (نزیکەی ١٦٠٠ پێش زایین-نزیکەی ١٠٤٦ پێش زایین) بۆ شانشینی ژۆ (نزیکەی ١٠٤٦ پێش زایین-٢٥٦ پێش زایین) سەریهەڵداوە. بنەمایەکی هاوئاهەنگییە لە نێوان هەمووان لە ژێر بەهەشتدا. کۆنفۆشیۆس ئەم چەمکەی بە هێزی فەلسەفی تێکەڵ کرد - چەمکێک کە لەگەڵ نەزمێکی جیهانی فرە جەمسەری و بنەمادار بە یاسادا هاوتەریبە کە لەسەر بنەمای ڕێزگرتنی یەکتر و کەرامەتی مرۆڤ دامەزراوە. ئەم ڕوبریکانە لە وتارەکانی سەرۆک شی جینپینگدا سەبارەت بە گەنجکردنەوەی نەتەوەیی دووپات دەکرێنەوە،ئەگەر چین بەدوای ئەم ئامانجەدا بگەڕێت، جیهان گەورەترین گواستنەوەی خۆی بۆ شارستانیەتێک ئەزموون دەکات کە لەسەر بنەمای کەرامەتی مرۆڤ و ڕێزگرتنی یەکتر دامەزراوە.
جیلبێرت مۆریس - باڵیۆزی گشتی و زانای نیشتەجێیە لە پەیمانگای باهاماس ئەلڕای ڕامسی بۆ کاروباری دەرەوە (باریفا)، هەروەها مامۆستای پێشووی زانکۆی جۆرج مەیسۆن لە ڤێرجینیا لە ئەمریکا
سەرچاوە




